محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

236

تحفه خانى ( فارسى )

دموى مذكور شد نيز بسيار نافع است و نهادن تراشه كدوى تر بر سر و تراشهء خيار و خس كه مراد به آن كاهوست و برگ و گياه عنب الثعلب تازه نيز نافع است و خواب كردن بر فراش صندل و برگهاى بيد تازه كه بر وى گلاب پاشيده باشد بسيار نافع است و موضع و مسكن عليل بايد كه درو صور و نقوش نباشد زيرا كه اطبا درين مرض امتحان كرده‌اند و اين حقنه كه مذكور مىگردد درين مرض نافع است خصوصا كه صفراوى باشد زيرا كه اسهال برفق مىكند و حرارت پيش احداث نمىكند بلكه اطفاى حرارت مىكند و در حميات حاره نيز موافق است اجزاى آن و طريق تركيب سبوس گندم و بنفشه خشك و تخم خطمى و جو كشك كرده مقشر نيم‌كوفته از هريك يك كف عناب و سپستان از هريك بست عدد و نيلوفر چهار درم كه دو مثقال و چهار دانگ مىشود و سنامكّى پنج درم مجموع ادويه در چهار رطل آب به آتش آهسته بايد جوشيد تا يك رطل و نيم بماند از كرپاس گذرانيده درو ده درم شكر حل كرده و ده درم روغن بنفشه آميخته نيم‌گرم در خانهء گرم بوقت زمستان و در خانهء معتدل بوقت تابستان حقنه بايد كرد چنانچه رسم است و حقنه ديگر از براى همين غرض كه اطفاى حرارت غريزى كند و موجب تسكين عطش نيز باشد از كشك جو جوشيده دو اوقيه و لعاب تخم اسبغول يك اوقيه و روغن بادام شيرين يك اوقيه و يك اوقيه روغن كدو مجموع نيك برهم زده بايد در محقنه ريخته و بر وجوه مذكور عمل بايد كرد و اين حقنه سوزاك و تپ را پس مىنشاند و اسهال در سرسام صفراوى اعتبارش اولى است زيرا كه توجه و تصاعد ماده درين مرض بجانب دماغست و بعضى اطبّا گفته‌اند كه هركس كه از شصت سال تجاوز كرده باشد و او را سرسام حار